{"id":871,"date":"2024-03-04T23:05:59","date_gmt":"2024-03-04T22:05:59","guid":{"rendered":"https:\/\/bunzlau.siegburg.de\/?p=871"},"modified":"2024-03-05T00:53:27","modified_gmt":"2024-03-04T23:53:27","slug":"przemowienie-z-okazji-odsloniecia-pomnika-ksiedza-paula-sauera","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bunzlau.siegburg.de\/index.php\/2024\/03\/04\/przemowienie-z-okazji-odsloniecia-pomnika-ksiedza-paula-sauera\/","title":{"rendered":"Przem\u00f3wienie z okazji ods\u0142oni\u0119cia pomnika ksi\u0119dza Paula Sauera (2014r.)"},"content":{"rendered":"\n<p>Przem\u00f3wienie z okazji ods\u0142oni\u0119cia pomnika ksi\u0119dza Paula Sauera w dn.26.09.2014r. w ogrodzie M\u0142odzie\u017cowego Domu Kultury im. Stanis\u0142awa Wyspia\u0144skiego w Boles\u0142awcu<\/p>\n\n\n\n<p>Peter B\u00f6rner (Bundesheimatgruppe Bunzlau)<\/p>\n\n\n\n<p>[&#8230;] Wspominamy dzi\u015b katolickiego kap\u0142ana, kt\u00f3ry w latach 1938-1946 by\u0142 ksi\u0119dzem w Boles\u0142awcu. Miejsce wspominania go jest niezwyczajne, ale w\u0142a\u015bciwe. Obelisk z roku 2010, tu przed nami, m\u00f3wi, dlaczego w\u0142a\u015bciwym jest, wspomina\u0107 Paula Sauera w\u0142a\u015bnie tutaj. W tym domu, w kt\u00f3rym dzi\u015b panuje weso\u0142e, zwi\u0105zane z przysz\u0142o\u015bci\u0105 \u017cycie i dzia\u0142anie dzieci i m\u0142odzie\u017cy, znajdowa\u0142a si\u0119 boles\u0142awiecka siedziba tajnej policji \u2013 Urz\u0119du Bezpiecze\u0144stwa. Tutaj ksi\u0105dz Sauer sp\u0119dzi\u0142 ostatnie p\u00f3\u0142tora miesi\u0105ca swojego \u017cycia, razem z innymi towarzyszami niedoli. O ich niewinnym cierpieniu r\u00f3wnie\u017c nie mo\u017cna zapomnie\u0107. Dwoje z nich jest dzi\u015b w\u015br\u00f3d nas. Pani Hildegard Moebius, z d. Rothe, by\u0142a 14 \u2013 letni\u0105 dziewczyn\u0105, kiedy j\u0105 tutaj zamkni\u0119to i dr\u0119czono. Pan Arno Pohl by\u0142 12 \u2013 letnim ch\u0142opcem. Szczeg\u00f3lnie serdecznie ich dzi\u015b witamy.<\/p>\n\n\n\n<p>Za has\u0142o prymicyjne wybra\u0142 sobie m\u0142ody w\u00f3wczas kap\u0142an Sauer s\u0142owo papie\u017ca Grzegorza Wielkiego: \u201e M\u00f3dlcie si\u0119, wierz\u0105cy, za nas kap\u0142an\u00f3w, aby\u015bmy mogli dzia\u0142a\u0107 dobroczynnie.\u201d To wskazuje na jego skromno\u015b\u0107 i niezwyk\u0142o\u015b\u0107 jego kap\u0142a\u0144skiej samo-\u015bwiadomo\u015bci. Chcia\u0142bym pokaza\u0107, \u017ce w jego trwaj\u0105cym 53 lata \u017cyciu B\u00f3g wys\u0142ucha\u0142 jego \u017cyczenia \u201e dobroczynnego dzia\u0142ania\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Urodzony 26. 09.1892 r. w g\u00f3rno\u015bl\u0105skim Bielitz (Bielice), powiat Falkenberg (Nie-modlin) Paul Sauer pochodzi\u0142 z religijnej i muzykalnej rodziny ch\u0142opskiej. Jeden z wuj\u00f3w by\u0142 ksi\u0119dzem, jeden z braci r\u00f3wnie\u017c zosta\u0142 ksi\u0119dzem, a inny z braci kierowa\u0142 przez wiele lat Mozarteum w Salzburgu.<\/p>\n\n\n\n<p>Jako m\u0142ody cz\u0142owiek Paul Sauer musia\u0142, jak miliony jego r\u00f3wie\u015bnik\u00f3w, wyruszy\u0107 na I wojn\u0119 \u015bwiatow\u0105. Powr\u00f3ci\u0142 z niej z ran\u0105 w p\u0142ucach, dlatego zawsze m\u00f3wi\u0142 nad wyraz cicho. Ca\u0142ym sercem i ca\u0142\u0105 dusz\u0105 by\u0142 duszpasterzem, nie klerykiem, nie ko\u015bcielnym karierowiczem. Sw\u00f3j talent podej\u015bcia do m\u0142odzie\u017cy pokaza\u0142 w czasie swej s\u0142u\u017cby kap\u0142a\u0144skiej w Goerlitz i p\u00f3\u017cniej jako ksi\u0105dz w Boles\u0142awcu. Dwa przyk\u0142ady z Boles\u0142awca: Pewna starsza pani, w\u00f3wczas 14-15-letnia dziewczyna, przypomina sobie z rado\u015bci\u0105 i wdzi\u0119czno\u015bci\u0105, \u017ce Paul Sauer nie tylko spontanicznie i nieodp\u0142atnie pomaga\u0142 m\u0142odym ludziom w odrabianiu zada\u0144 domowych, ale te\u017c uczy\u0142 ich gry na organach.<\/p>\n\n\n\n<p>A professor Heino Schubert, d\u0142ugoletni organista katedralny w Essen, profesor muzyki w Kolonii i do dzi\u015b reprezentowany w \u201eGotteslob\u201d sakralnymi melodiami, opowiada\u0142 mi, \u017ce Paul Sauer wspiera\u0142 go w\u00f3wczas, w 1946 (!) r. jako 18 &#8211; latka w nauce muzyki sakralnej i powierzy\u0142 mu nawet kierownictwo ch\u00f3ru ko\u015bcielnego.<\/p>\n\n\n\n<p>I chyba mi\u0142o\u015b\u0107 do muzyki spowodowa\u0142a, \u017ce ksi\u0105dz Sauer wcze\u015bnie obra\u0142 drog\u0119 ekumenii, i to dos\u0142ownie: ze swoj\u0105 wiolonczel\u0105 szed\u0142 przez miasto do ko\u015bcio\u0142a ewangelickiego, by wraz ze swoimi wsp\u00f3\u0142bra\u0107mi gra\u0107 koncerty. R\u00f3wnie\u017c prywatnie spotyka\u0142 si\u0119 z zafascynowanym muzyk\u0105 ewangelickim pastorem Helmutem Koenigiem i ewangelickim nauczycielem muzyki i zakrystianinem Wernerem Gneistem na wie-czorach&nbsp; muzyki kameralnej w Boles\u0142awicach (Tillendorf). Gneist zosta\u0142 tam przeniesiony dyscyplinarnie, poniewa\u017c wzbrania\u0142 si\u0119 przed wst\u0105pieniem do Narodowo \u2013 Socjalistycznego Zwi\u0105zku Nauczycieli.<\/p>\n\n\n\n<p>Oczywi\u015bcie by\u0142o w Boles\u0142awcu wielu przekonanych narodowych socjalist\u00f3w i ich zwolennik\u00f3w. Paul Sauer z pewno\u015bci\u0105 do nich nie nale\u017ca\u0142! By\u0142 nawet trzy tygodnie w Legnicy w areszcie \u015bledczym, poniewa\u017c przy czytaniu w ko\u015bciele adwentowego listu pasterskiego w 1941 roku uzupe\u0142ni\u0142 jego tre\u015b\u0107 o \u201eszkodliwe dla pa\u0144stwa uwagi\u201d. Odwag\u0105 wykaza\u0142 si\u0119 w czasach nazistowskich r\u00f3wnie\u017c poprzez to, \u017ce na pro\u015bby boles\u0142awieckich robotnik\u00f3w przymusowych zaplanowa\u0142 dla nich niedzieln\u0105 msz\u0119 wieczorn\u0105, aby oni r\u00f3wnie\u017c mogli p\u00f3j\u015b\u0107 na msz\u0119 \u015bwi\u0119t\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p>Bardzo wielk\u0105 pr\u00f3b\u0119 wytrzyma\u0142o\u015bci przetrwa\u0142 po zaj\u0119ciu Boles\u0142awca przez Armi\u0119 Czerwon\u0105. 10. lutego 1945 r., kiedy wi\u0119kszo\u015b\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w uciek\u0142a, on z ca\u0142\u0105 \u015bwiado-mo\u015bci\u0105 pozosta\u0142 w mie\u015bcie. Pozosta\u0142y tu r\u00f3wnie\u017c siostry El\u017cbietanki i diakonise. W tamtych burzliwych czasach uczyni\u0142 bardzo, bardzo wiele dobrego. Mog\u0119 tu przytoczy\u0107 tylko nieliczne przyk\u0142ady.<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li>Z odwag\u0105 i wielkim zaanga\u017cowaniem chroni\u0142 katolicki miejski ko\u015bci\u00f3\u0142 parafialny przed grabie\u017c\u0105 i zniszczeniem i uratowa\u0142 ten wspania\u0142y ko\u015bci\u00f3\u0142 dla nas.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Jego plebania sta\u0142a si\u0119 miejscem schronienia dla prze\u015bladowanych i dr\u0119czonych.&nbsp; W jednym ze sprawozda\u0144 jest napisane: \u201eWieczorem siedzieli\u015bmy wszyscy razem w pokoju plebanii. Ksi\u0105dz modli\u0142 si\u0119 z psalm\u00f3w i czyta\u0142&nbsp; \u017cywot \u015bwi\u0119tego na ten dzie\u0144. Po tym nast\u0105pi\u0142a kompleta, ostatnia modlitwa kap\u0142ana przed udaniem si\u0119 na spoczynek. [\u2026] Pok\u00f3j w plebanii o\u015bwietla\u0142 blask jednej jedynej \u015bwiecy. Jak w mocnej twierdzy Boga, kt\u00f3r\u0105 z\u0142y wr\u00f3g wci\u0105\u017c szturmuje i pr\u00f3buje zdoby\u0107, tak bezpiecznie czuli\u015bmy si\u0119 na plebanii. [\u2026] I tak przychodzili wszyscy, czy to katolicy czy protestanci, wierz\u0105cy czy niewierz\u0105cy, aby odnale\u017a\u0107 u niego otuch\u0119 i duchow\u0105 si\u0142\u0119.\u201d To oznacza, \u017ce:<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Ksi\u0105dz Sauer by\u0142 duszpasterzem wszystkich, pocz\u0105tkowo r\u00f3wnie\u017c nowo przy-bywaj\u0105cych Polak\u00f3w. Honorowy obywatel Boles\u0142awca, pan Adam Kowalski, &nbsp;opowiada\u0142, \u017ce wtedy, kiedy polscy Boles\u0142awianie nie mieli jeszcze w\u0142asnego kap\u0142ana, t\u0142umaczy\u0142 podczas mszy kazania ksi\u0119dza Sauera na j\u0119zyk polski.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Dziekan Sauer opiekowa\u0142 si\u0119 na pocz\u0105tku nawet osierocon\u0105 parafi\u0105 ewangelick\u0105 (Boles\u0142awiec by\u0142 w znacznej wi\u0119kszo\u015bci ewangelicki ). Superintendent Wilhelm-Heinrich Pape nie wr\u00f3ci\u0142 do Boles\u0142awca dopiero jesieni\u0105 1945 roku. Ksi\u0105dz Sauer nie tylko zaprasza\u0142 ewangelickich wsp\u00f3\u0142chrze\u015bcijan na msze \u015bwi\u0119te, ale te\u017c \u2013 trudno w to uwierzy\u0107! &#8211; odprawia\u0142 ewangelickie nabo\u017ce\u0144stwa w salce dla konfirmant\u00f3w i w domu diakonis. I grzeba\u0142 umar\u0142ych, chrzci\u0142 dzieci, pociesza\u0142 smutnych, oboj\u0119tnie jakiej narodowo\u015bci czy wyznania.<\/p>\n\n\n\n<p>4.&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Jego ostatni dobry uczynek przyprawi\u0142 go o zgub\u0119. Poniewa\u017c Niemcy pocz\u0105tkowo nie mogli wysy\u0142a\u0107 i otrzymywa\u0107 list\u00f3w, ksi\u0105dz Sauer zbiera\u0142 listy w boles\u0142awieckiej kancelarii parafialnej i dba\u0142 o to, aby nielegalnie dociera\u0142y do Goerlitz i odwrotnie. To by\u0142a tzw. poczta Caritas. W ten spos\u00f3b Niemcy dowiadywali si\u0119, co si\u0119 sta\u0142o z ich krewnymi&nbsp; i z tej i z tamtej strony Nysy.<\/p>\n\n\n\n<p>30. kwietnia 1946 r. ksi\u0105dz Sauer zosta\u0142 aresztowany, osadzony tutaj i przes\u0142uchany. Zdradzi\u0142 go szpicel polskiej tajnej policji. Oskar\u017ca si\u0119 go o to, \u017ce razem z in\u017cynierem Arturem Kuehnem jest przyw\u00f3dc\u0105 grupy oporu im. \u201eFreies Deutschland\u201d (\u201eWolne Niemcy\u201d), kt\u00f3ra na zlecenie Amerykan\u00f3w chce odzyska\u0107&nbsp; \u015al\u0105sk dla Niemiec. Jednak nie mo\u017cna go by\u0142o zmusi\u0107 do \u201e przyznania si\u0119 do winy\u201d. O jego wielotygodniowym pobycie w wi\u0119zieniu Margarete Reimann poda\u0142a do protoko\u0142u: \u201e On, tak samo jak inni Niemcy, by\u0142 dr\u0119czony i bity. Moja c\u00f3rka, kt\u00f3ra by\u0142a w celi obok, wszystko mi opowiedzia\u0142a. Ona i jej towarzyszki niedoli by\u0142y wieczorem podtrzymywane na duchu przez jego modlitwy i rozwa\u017cania biblijne.\u201d&nbsp; (\u017cr\u00f3d\u0142o: Bistumsarchiv Goerlitz). Kiedy odwiedzi\u0142 go w wi\u0119zieniu jego polski wsp\u00f3\u0142brat ksi\u0105dz Andrzej Gromacki, aby \u015bwi\u0119towa\u0107 z nim srebrny jubileusz kap\u0142a\u0144stwa, m\u00f3g\u0142 jeszcze tylko da\u0107 mu ostatnie namaszczenie.<\/p>\n\n\n\n<p>Kilka dni p\u00f3\u017cniej, 24. czerwca, ksi\u0105dz Sauer umiera\u0142. W po\u015bpiechu przeniesiono go do domu si\u00f3str El\u017cbietanek. Tam jeszcze raz na kr\u00f3tko odzyska\u0142 \u015bwiadomo\u015b\u0107 i pob\u0142o-gos\u0142awi\u0142 siostry. Zmar\u0142 ok. godz. 22.00. Ksi\u0105dz Lambka, ksi\u0105dz Gromacki i pastor Pape oraz \u2013 mimo zakazu w\u0142adz \u2013 wi\u0119ksza rzesza Niemc\u00f3w i Polak\u00f3w&nbsp; towarzyszyli&nbsp; mu&nbsp; w jego ostatniej drodze. Heino Schubert napisa\u0142 w swoim pami\u0119tniku: \u201eTego wieczoru by\u0142 cudowny zach\u00f3d s\u0142o\u0144ca\u2018\u2019.<\/p>\n\n\n\n<p>Jego grobem opiekuje si\u0119 polska rodzina, teraz robi to pani Bogus\u0142awa Skibi\u0144ska, kt\u00f3r\u0105 przy tej okazji wolno mi by\u0142o pewnego razu pozna\u0107 na cmentarzu. B\u00f3g zap\u0142a\u0107!<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"2197\" height=\"1642\" src=\"https:\/\/bunzlau.siegburg.de\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/2014-09-26-044.1.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-872\" style=\"width:840px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/bunzlau.siegburg.de\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/2014-09-26-044.1.jpg 2197w, https:\/\/bunzlau.siegburg.de\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/2014-09-26-044.1-1300x972.jpg 1300w, https:\/\/bunzlau.siegburg.de\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/2014-09-26-044.1-768x574.jpg 768w, https:\/\/bunzlau.siegburg.de\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/2014-09-26-044.1-1536x1148.jpg 1536w, https:\/\/bunzlau.siegburg.de\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/2014-09-26-044.1-2048x1531.jpg 2048w\" sizes=\"auto, (max-width: 2197px) 100vw, 2197px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Po ods\u0142oni\u0119ciu tablicy pami\u0105tkowej. Od lewej: Hildegard M\u00f6bius, jako dziewczyna ofiara Urz\u0119du Bezpiecze\u0144stwa, Starosta Dariusz Kwa\u015bniewski, Peter B\u00f6rner (Bundesheimatgruppe Bunzlau), dyrektor M\u0142odzie\u017cowego Domu Kultury Marek Letowski, Danuta Hopko (projekt artystyczny tablicy pami\u0105tkowej), ks.dr. Bernhard Arndt.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Jednak w tym miejscu nale\u017cy podzi\u0119kowa\u0107 wielu ludziom:<\/p>\n\n\n\n<p>My\u015bl\u0119 szczeg\u00f3lnie o cz\u0142onkach Towarzystwa Mi\u0142o\u015bnik\u00f3w Boles\u0142awca (TMB) &nbsp;i o wsp\u00f3\u0142-pracownikach IPN-u, dzi\u0119ki kt\u00f3rym w 2004 r. odby\u0142o si\u0119 Sesja Naukowa o ksi\u0119dzu Sauerze w Starym Teatrze, my\u015bl\u0119 o wszystkich, kt\u00f3rzy oficjalnie lub prywatnie&nbsp; popierali uhonorowanie ksi\u0119dza Sauera i w ten spos\u00f3b umo\u017cliwili uczczenie go tym pomnikiem.<\/p>\n\n\n\n<p>Chcia\u0142bym podzi\u0119kowa\u0107 trzem polskim artystom, kt\u00f3rzy zaprojektowali i wykonali ten obelisk:<\/p>\n\n\n\n<p>Pani Danuta Hopko w Raciborzu przygotowa\u0142a propozycj\u0119 projektu tablicy.<\/p>\n\n\n\n<p>Wdro\u017cenie techniczne wykona\u0142a firma Piotr Szarlej w Czarnej Bia\u0142ostockiej.<\/p>\n\n\n\n<p>Cok\u00f3\u0142 i kolumn\u0119 zaprojektowa\u0142 Pan in\u017c. Tadeusz \u0141asica ze Suszki k. Boles\u0142awca, pracownik fabryki kamienia naturalnego Hofmann w Warcie Boles\u0142awieckiej.<\/p>\n\n\n\n<p>Dr. In\u017c. Josefowi Gonschiorowi w Raciborzu zawdzi\u0119czamy cenn\u0105 praktyczn\u0105 pomoc w przygotowaniu projektu.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;Dzi\u0119kuj\u0119 ludziom z Niemiec i z Polski, kt\u00f3rzy pomogli sfinansowa\u0107 to przedsi\u0119wzi\u0119cie,<\/p>\n\n\n\n<p>dzi\u0119kuj\u0119 tym, kt\u00f3rzy t\u0119 uroczysto\u015b\u0107 przygotowali.<\/p>\n\n\n\n<p>My, niemieccy Boles\u0142awianie wiemy, \u017ce to wcale nie jest oczywiste. Ale wiemy te\u017c, \u017ce w mie\u015bcie i powiecie Boles\u0142awiec niema\u0142o jest ludzi wielkiego serca.<\/p>\n\n\n\n<p>Im wszystkim nasze wielkie podzi\u0119kowanie!<\/p>\n\n\n\n<p>Na koniec pro\u015bba: &nbsp;Prosz\u0119 pozwoli\u0107, by te pozytywne si\u0142y dzisiejszego dnia dzia\u0142a\u0142y tak\u017ce w przysz\u0142o\u015bci! Niech \u015bmier\u0107 ksi\u0119dza Paula Sauera wzywa do namys\u0142u, zadumy i pojednania, niech jego odwa\u017cne, chrze\u015bcija\u0144skie \u017cycie b\u0119dzie dla nas wszystkich przyk\u0142adem!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Przem\u00f3wienie z okazji ods\u0142oni\u0119cia pomnika ksi\u0119dza Paula Sauera w dn.26.09.2014r. w ogrodzie M\u0142odzie\u017cowego Domu Kultury im. Stanis\u0142awa Wyspia\u0144skiego w Boles\u0142awcu Peter B\u00f6rner (Bundesheimatgruppe Bunzlau) [&#8230;] Wspominamy dzi\u015b katolickiego kap\u0142ana, kt\u00f3ry w latach 1938-1946 by\u0142 ksi\u0119dzem w Boles\u0142awcu. Miejsce wspominania go jest niezwyczajne, ale w\u0142a\u015bciwe. Obelisk z roku 2010, tu przed [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,24],"tags":[],"class_list":["post-871","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-aktuelles","category-beitraegeaufpolnisch"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bunzlau.siegburg.de\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/871","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bunzlau.siegburg.de\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bunzlau.siegburg.de\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bunzlau.siegburg.de\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bunzlau.siegburg.de\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=871"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/bunzlau.siegburg.de\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/871\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":884,"href":"https:\/\/bunzlau.siegburg.de\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/871\/revisions\/884"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bunzlau.siegburg.de\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=871"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bunzlau.siegburg.de\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=871"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bunzlau.siegburg.de\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=871"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}