{"id":1038,"date":"2024-03-16T14:30:14","date_gmt":"2024-03-16T13:30:14","guid":{"rendered":"https:\/\/bunzlau.siegburg.de\/?p=1038"},"modified":"2024-03-28T19:22:11","modified_gmt":"2024-03-28T18:22:11","slug":"nowy-poczatek-czy-kontynuacja-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bunzlau.siegburg.de\/index.php\/2024\/03\/16\/nowy-poczatek-czy-kontynuacja-2\/","title":{"rendered":"Nowy pocz\u0105tek czy kontynuacja?"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Teorie i fakty dotycz\u0105ce rozwoju polskiej ceramiki boles\u0142awieckiej<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Peter B\u00f6rner<\/strong><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading has-medium-font-size\"><strong>Der Beitrag erschien erstmalig 2009 im Ausstellungsbegleitbuch zum Projekt &#8222;Bunzlauer Keramik nach 1945&#8220;.<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p>Jakakolwiek monografia dotycz\u0105ca ceramiki boles\u0142awieckiej w powojennym \u2013 polskim ju\u017c &#8211; Bunzlau czyli Boles\u0142awcu nie zosta\u0142a jeszcze wydana. Istniej\u0105 zaledwie nieliczne oraz okazjonalne wzmianki w tym zakresie, przede wszystkim w polskich \u017ar\u00f3d\u0142ach. W niemieckiej literaturze jeszcze trudniej znale\u017a\u0107 co\u015b na ten temat<a href=\"#_ftn1\" id=\"_ftnref1\">[1]<\/a>. Moje rozwa\u017cania r\u00f3wnie\u017c nie predestynuj\u0105 do miana opracowania naukowego w tej dziedzinie. Wyr\u00f3\u017cniaj\u0105 je natomiast, w odr\u00f3\u017cnieniu od dotychczas podejmowanych pr\u00f3b zmierzenia si\u0119 z interesuj\u0105cych nas zagadnieniem, fakt, i\u017c autor z jednoznaczn\u0105 intencj\u0105 opiera si\u0119 na na \u017ar\u00f3d\u0142ach zar\u00f3wno polsko jak i niemieckoj\u0119zycznych<a href=\"#_ftn2\" id=\"_ftnref2\">[2]<\/a>, wskazuje i por\u00f3wnuje sprzeczne wypowiedzi oraz o\u015bmiela si\u0119 zaproponowa\u0107 now\u0105 hipotez\u0119 wyja\u015bniaj\u0105c\u0105 udane odrodzenie si\u0119 ceramiki boles\u0142awieckiej w oparciu o ceramik\u0119 przedwojenn\u0105 w dzisiejszym Boles\u0142awcu.<\/p>\n\n\n\n<p>Podczas studiowania dost\u0119pnych do tej pory prac na interesuj\u0105cy nas temat temat napotka\u0142em nast\u0119puj\u0105ce, w cz\u0119\u015bci wzajemnie sobie zaprzeczaj\u0105ce tezy:<\/p>\n\n\n\n<p><strong><u>Teza 1:<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Powojenni polscy pionierzy w dziedzinie produkcji ceramiki boles\u0142awieckiej poczynali sw\u0105 prac\u0119 \u201eod zera\u201d, poniewa\u017c doskona\u0142a wi\u0119kszo\u015b\u0107 zaklad\u00f3w i warsztat\u00f3w ceramicznych zosta\u0142a zniszczona<a href=\"#_ftn3\" id=\"_ftnref3\"><strong>[3]<\/strong><\/a>.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Zar\u00f3wno dost\u0119pne fotografie jak i relacje \u015bwiadk\u00f3w zdaj\u0105 si\u0119 potwierdza\u0107 owo za\u0142o\u017cenie. Jednak\u017ce p\u00f3\u017aniejsze badania badacza ceramiki prof. Konrada Spindlera, kt\u00f3re przeprowadza\u0142 na miejscu oraz sporz\u0105dzi\u0142 odpowiedni\u0105 dokumentacje fotograficzn\u0105, ukazuj\u0105 ca\u0142kiem inny obraz rzeczywisto\u015bci. Stwierdzi\u0142 on ku swemu wielkiemu zdziwieniu: \u201e<em>w\u0142a\u015bnie w Boles\u0142awcu pozosta\u0142y fabryki na og\u00f3\u0142 zachowane, (&#8230;) tak, i\u017c nawet dzisiaj <\/em>(1990\/1, uwaga autora), <em>rozpalane s\u0105 piece, kt\u00f3re funkcjonowa\u0142y ju\u017c pod koniec XIX stulecia\u201d<\/em><a href=\"#_ftn4\" id=\"_ftnref4\">[4]<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p>Bez w\u0105tpienia faktem jest, \u017ce wznowienie produkcji przez polskich ceramik\u00f3w we wczesnych latach powojennych mia\u0142o miejsce w szczeg\u00f3lnie trudnych warunkach. Przyczyn\u0105 tego stanu rzeczy by\u0142a nie tylko katastrofalna sytuacja og\u00f3lna panuj\u0105ca w pocz\u0105tkach polskiej epoki<a href=\"#_ftn5\" id=\"_ftnref5\">[5]<\/a> w Boles\u0142awcu tudzie\u017c niekorzystne warunki stworzone przez pa\u0144stwo, lecz przede wszystkim wyp\u0119dzenie niemieckiej ludno\u015bci oraz tym samym pozbycie si\u0119 fachowc\u00f3w z zakresu ceramiki<a href=\"#_ftn6\" id=\"_ftnref6\">[6]<\/a>. Jest rzecz\u0105 zrozumia\u0142\u0105, \u017ce nowo osiedleni Polacy w pocz\u0105tkowym okresie nie mogli wype\u0142ni\u0107 luki w dziedzinie fachowej wiedzy, do\u015bwiadczenia oraz w\u0142a\u015bciwego marketingu (\u0142\u0105cznie z podtrzymywaniem relacji z rynkami zbytu w Niemczech oraz pozosta\u0142ymi krajami).<\/p>\n\n\n\n<p><strong><u>Teza 2:<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Mamy do czynienia z kontynuacj\u0105 ceramiki boles\u0142awieckiej jako \u201etypowo polskiej ceramiki\u201d.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Na powy\u017csz\u0105 tez\u0119 mo\u017cna natrafi\u0107 do\u015b\u0107 \u0142atwo, szczeg\u00f3lnie w reklamach polskiej ceramiki znajduj\u0105cej si\u0119 w internecie. Broszura wydana w 1968 roku przez Ceramik\u0119 Artystyczn\u0105 jest dobrym tego przyk\u0142adem<a href=\"#_ftn7\" id=\"_ftnref7\">[7]<\/a>. Owo stwierdzenie nie pokrywa si\u0119 jednak niestety z prawd\u0105. W latach 1945-46 panowa\u0142, jak na ca\u0142ym zreszt\u0105 wschodzie, politycznie motywowany nowy pocz\u0105tek, w Boles\u0142awcu przejawia\u0142 si\u0119 on w \u015bwiadomym dystansowaniu si\u0119 od istniej\u0105cej tradycji ceramicznej, kt\u00f3ra potraktowana zosta\u0142a nie tylko jako obca, ale co gorsza niemiecka. W \u201eodzyskanym\u201d Boles\u0142awcu istnia\u0142o miejsce tylko dla polskiej ceramiki, czego potwierdzenie znajdujemy w niekt\u00f3rych \u017ar\u00f3d\u0142ach (A. Skowro\u0144ski<a href=\"#_ftn8\" id=\"_ftnref8\">[8]<\/a>,&nbsp; T. Wolanin, K. \u017bak, o\u015bwiadczenie Muzeum Ceramiki<a href=\"#_ftn9\" id=\"_ftnref9\">[9]<\/a>), w wypowiedziach \u015bwiadk\u00f3w tamtych &nbsp;czas\u00f3w &nbsp;(W. Heise<a href=\"#_ftn10\" id=\"_ftnref10\">[10]<\/a>, &nbsp;<em>vide<\/em> przypisy),&nbsp; a przede &nbsp;wszystkim w samych &nbsp;wzorach z &nbsp;tamtej&nbsp; epoki <a href=\"#_ftn11\" id=\"_ftnref11\">[11]<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><u>Teza 3:<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Wznowienie przez Polak\u00f3w przemys\u0142u ceramiki boles\u0142awieckiej by\u0142o od pocz\u0105tku pasmem sukces\u00f3w.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Owo wra\u017cenie narzuca si\u0119, kiedy czytamy relacje o odbudowywaniu przemys\u0142u ceramicznego w Boles\u0142awcu pi\u00f3ra Teresy Wolanin, Katarzyny \u017bak czy te\u017c studiuj\u0105c stron\u0119 internetow\u0105 boles\u0142awieckiego Muzeum Ceramiki. Wed\u0142ug owych \u017ar\u00f3de\u0142 rozw\u00f3j tej ga\u0142\u0119zi przemys\u0142u wygl\u0105da nast\u0119puj\u0105co: oddelegowany z Warszawy specjalista w zakresie ceramiki prof. Tadeusz Szafran uruchamia natychmiastowo dwa du\u017ce zak\u0142ady ceramiki (Paul &amp; Sohn i Reinhold) oraz wraz ze studentami Pa\u0144stwowej Wy\u017cszej Szko\u0142y Sztuk Plastycznych we Wroc\u0142awiu przyczynia si\u0119 do powstania swojego rodzaju \u201enowej boles\u0142awieckiej szko\u0142y\u201d, kt\u00f3ra daje pocz\u0105tek i wsparcie ciesz\u0105cej si\u0119 powodzeniem produkcji ceramiki na wysokim artystycznym poziomie<a href=\"#_ftn12\" id=\"_ftnref12\">[12]<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p>Owocem zar\u00f3wno akademickiego jak i praktycznego zaanga\u017cowania prof. Szafrana oraz wroc\u0142awskiej Pa\u0144stwowej Wy\u017cszej Szko\u0142y Sztuk Plastycznych po kierunkiem prof. Rudolfa Krzywca i prof. Julii Kotarbi\u0144skiej by\u0142y wysoce wydajne zak\u0142ady<a href=\"#_ftn13\" id=\"_ftnref13\">[13]<\/a>, kt\u00f3re produkowa\u0142y ceramik\u0119 artystyczn\u0105, a przede wszystkim ceramik\u0119 u\u017cytkow\u0105 przeznaczon\u0105 na rynek polski.<\/p>\n\n\n\n<p>Warto w tym miejscu zaznaczy\u0107, i\u017c prof. Szafran oraz Pa\u0144stwowa Wy\u017csza Szko\u0142a Sztuk Plastycznych bez w\u0105tpienia wnie\u015bli niepodwa\u017calny wk\u0142ad. Nie jest jednak pewne, czy ich chlubna dzia\u0142alno\u015b\u0107 by\u0142a reprezentatywna i czy przede wszystkim wp\u0142yn\u0119\u0142a w decyduj\u0105cym stopniu na og\u00f3ln\u0105 sytuacj\u0119 w powojennym Boles\u0142awcu. Daje si\u0119 zauwa\u017cy\u0107, \u017ce w niemieckich relacjach z wczesnych lat 50-tych, pochodz\u0105cych z ust pozosta\u0142ych po wojnie w Polsce &#8211; tudzie\u017c opisuj\u0105cych wra\u017cenia odwiedzaj\u0105cych Boles\u0142awiec &#8211; Niemc\u00f3w, nie ma o tym \u017cadnej wzmianki. Panuj\u0105cy w zakresie ceramiki stan w roku 1950 okre\u015blony zosta\u0142 przez Bunzlauer Heimatzeitung<a href=\"#_ftn14\" id=\"_ftnref14\">[14]<\/a> (Boles\u0142awieck\u0105 Gazet\u0119 Ojczy\u017anian\u0105) jako jednoznacznie op\u0142akany. Jeszcze w wydaniu niemieckiej gazety \u201eDie Zeit\u201d z 14.10.1954 kre\u015bli si\u0119 bardzo ponury obraz sytuacji panuj\u0105cej w mie\u015bcie i powiecie Boles\u0142awiec<a href=\"#_ftn15\" id=\"_ftnref15\">[15]<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p>Nie wykluczone jednak, i\u017c owa niemiecka wizja r\u00f3wnie\u017c nie ca\u0142kowicie odpowiada panuj\u0105cej wtedy rzeczywisto\u015bci. By\u0107 mo\u017ce poprzez istniej\u0105ce na pocz\u0105tku lat 50-tych pokutuj\u0105ce jeszcze resentymenty w stosunku do utraconej ojczyzny oraz antypati\u0119 do komunizmu, nie dostrze\u017cono oraz nie doceniono tego, co ju\u017c osi\u0105gni\u0119to.<\/p>\n\n\n\n<p>Tym istotniejsze staje si\u0119 pytanie: co w\u0142a\u015bciwie wydarzy\u0142o si\u0119 po zako\u0144czeniu drugiej wojny \u015bwiatowej w dziedzinie polskiej ceramiki boles\u0142awieckiej? Opowied\u017a na nie sformu\u0142owana mo\u017ce zosta\u0107 jedynie w drodze wolnej od uprzedze\u0144 oraz dok\u0142adnej analizy wszystkich dost\u0119pnych polskich \u017ar\u00f3de\u0142. Poniewa\u017c jednak owa praca nie zosta\u0142a jeszcze wykonana, mo\u017cemy pokusi\u0107 si\u0119 o pr\u00f3b\u0119 opracowania niejasnego obrazu&nbsp; historii polskiej ceramiki powojennej w Boles\u0142awcu.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><u>Teza 4:<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Istnia\u0142y cztery g\u0142\u00f3wne fazy rozwoju powojennej ceramiki w polskim Boles\u0142awcu:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>zastany bezpo\u015brednio po wojnie chaos,<\/li>\n\n\n\n<li>pierwsze mniej lub bardziej udane pr\u00f3by reaktywowania produkcji w Boles\u0142awcu,<\/li>\n\n\n\n<li>faza konsolidacji trwaj\u0105ca mniej wi\u0119cej od ko\u0144ca lat 50-tych do pocz\u0105tku lat 70-tych. W okresie sprzed lat 70-tych (A. Skowro\u0144ski) dominowa\u0142a produkcja ceramiki u\u017cytkowej \u201enie pozbawiona ambicji artystycznych\u201d (Muzeum Ceramiki)<a href=\"#_ftn16\" id=\"_ftnref16\">[16]<\/a> oraz wysoce artystycznej ceramiki pochodz\u0105cej z tzw. \u201eszko\u0142y boles\u0142awieckiej\u201d Pa\u0144stwowej Wy\u017cszej Szko\u0142y Sztuk Plastycznych we Wroc\u0142awiu<a href=\"#_ftn17\" id=\"_ftnref17\">[17]<\/a>,<\/li>\n\n\n\n<li>odrodzenie oraz o\u017cywiony rozw\u00f3j \u201eklasycznej\u201d ceramiki boles\u0142awieckiej od ok. 1970 roku.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Dlaczego jednak\u017ce, jak, oraz w jakich okoliczno\u015bciach nie dosz\u0142o w Boles\u0142awcu do o\u017cywienia produkcji ceramiki w tradycyjnym stylu boles\u0142awieckim, aby dzisiaj w istocie nie bez racji mo\u017cna by\u0142o stwierdzi\u0107: \u201ebazuj\u0105c na bogactwie do\u015bwiadcze\u0144 minionych wiek\u00f3w produkowana jest ceramika boles\u0142awiecka od niepami\u0119tnych czas\u00f3w w swym tradycyjnym miejscu\u201d?<a href=\"#_ftn18\" id=\"_ftnref18\">[18]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Niestety nie dysponujemy \u017cadnymi szczeg\u00f3\u0142owymi badaniami na ten pasjonuj\u0105cy temat<a href=\"#_ftn19\" id=\"_ftnref19\">[19]<\/a>. Nasza praca musi si\u0119 zatem oprze\u0107 na nielicznych \u2013 g\u0142\u00f3wnie przeprowadzonych przez samego autora \u2013poszukiwaniach &nbsp;w tym zakresie.<\/p>\n\n\n\n<p>Kiedy studiuje si\u0119 dost\u0119pne polskie publikacje narzuca si\u0119 nast\u0119puj\u0105ce wra\u017cenie:<\/p>\n\n\n\n<p><strong><u>Teza 5:<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Odrodzenie tradycyjnej ceramiki boles\u0142awieckiej jest zas\u0142ug\u0105 jedynie lokalnej inicjatywy w polskim Boles\u0142awcu.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Za chwile spr\u00f3bujemy podj\u0105\u0107 polemik\u0119 z ow\u0105 tez\u0105, teraz jednak przyjrzyjmy si\u0119 argumentom, kt\u00f3re przemawiaj\u0105 na korzy\u015b\u0107 tej tezy.<\/p>\n\n\n\n<p>Tez\u0119, i\u017c ju\u017c na d\u0142ugo przed punktem zwrotnym w ceramice &#8211; ok. roku 1970 &#8211; si\u0119gano do oryginalnej boles\u0142awieckiej tradycji, zdaje si\u0119 si\u0119 potwierdza\u0107 fakt, i\u017c na terenie miasta i powiatu Boles\u0142awiec znajdowano i u\u017cytkowano stare niemieckie narz\u0119dzia produkcyjne (formy do odlew\u00f3w, stemple itd.), przy czym dekoracje w ten spos\u00f3b otrzymane nazywane by\u0142y \u201epolskimi\u201d<a href=\"#_ftn20\" id=\"_ftnref20\">[20]<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p>Ponadto jest rzecz\u0105 jasn\u0105, \u017ce znajdowali si\u0119 ch\u0119tnie eksperymentuj\u0105cy arty\u015bci-ceramicy, kt\u00f3rzy chwytali si\u0119 zgo\u0142a wszystkich dost\u0119pnych metod tworzenia, w tym r\u00f3wnie\u017c tych typowych dla tradycji boles\u0142awieckiej, jak technika stemplowania tudzie\u017c si\u0119ganie do klasycznego wzoru pawiego oka. Na samym pocz\u0105tku by\u0142y to jednak nieliczne wyj\u0105tki<a href=\"#_ftn21\" id=\"_ftnref21\">[21]<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p>Dlaczego zatem i w jaki spos\u00f3b dosz\u0142o do prze\u0142omu w stosowaniu wzoru pawiego oka?<\/p>\n\n\n\n<p>Wydana w 1986<a href=\"#_ftn22\" id=\"_ftnref22\">[22]<\/a> roku przez Ceramik\u0119 Artystyczn\u0105 broszura dostarcza nam nast\u0119puj\u0105ce wyja\u015bnienie, kt\u00f3re przytoczone winno zosta\u0107 bez komentarza:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201e<em>Stara ceramika jak r\u00f3wnie\u017c stare wzornictwo by\u0142y w \u00f3wczesnym okresie ma\u0142o znane. Pomimo tego fascynowa\u0142y one artyst\u00f3w i nie tylko ich. Pr\u00f3by rekonstrukcji zwie\u0144czone zosta\u0142y sukcesem dopiero w pierwszej po\u0142owie lat 60-tych. W roku 1967 w pomieszczeniach odbudowanego budynku Muzeum Ceramicznego w Boles\u0142awcu urz\u0105dzono pierwsz\u0105 sta\u0142\u0105 wystaw\u0119, gdzie wystawiono wyroby pochodz\u0105ce z okresu pocz\u0105tk\u00f3w wytw\u00f3rstwa ceramicznego w tym mie\u015bcie. Owa kolekcja, zawieraj\u0105ca przede wszystkim eksponaty wypo\u017cyczone z wroc\u0142awskiego Muzeum Miejskiego, zainspirowa\u0142a nowe pokolenie artyst\u00f3w. Bronis\u0142aw Wolanin (&#8230;) pozostaje od 20 lat kierownikiem przedsi\u0119biorstwa. On to w\u0142a\u015bnie wypracowa\u0142 wzory, kt\u00f3re zwi\u0105zane s\u0105 ze starymi formami (!)<a href=\"#_ftn23\" id=\"_ftnref23\"><strong>[23]<\/strong><\/a>, stosowa\u0142 tak\u017ce dekoracj\u0119 stemplow\u0105<a href=\"#_ftn24\" id=\"_ftnref24\"><strong>[24]<\/strong><\/a>. (&#8230;) W latach 20 zosta\u0142a owa technika zarzucona i dopiero Wolanin pocz\u0105\u0142 si\u0119 ni\u0105 ponownie interesowa\u0107. Istnia\u0142y tak\u017ce inne wzory, kt\u00f3re tworzy\u0142y Krystyna Cybi\u0144ska oraz Amanda R\u00f3\u017canka. Produkcj\u0119 tych wyrob\u00f3w zainicjowa\u0142a sp\u00f3\u0142dzielnia <\/em>(tj. Ceramika Artystyczna, przyp. autora)<em> w roku 1960. W roku 1974 Wolanin zaprojektowa\u0142 z kolei seri\u0119 nowoczesnych wazon\u00f3w kwiatowych opatrzonych motywami stemplowymi z \u201ebardzo oryginalnym oraz niespodziewanym efektem\u201d <\/em>(owalne pawie oko, przeniesiona na g\u00f3r\u0119 kropka \u2013 uwaga autora)<em>. W najnowszej ceramice z motywem stemplowym, kt\u00f3ra by\u0142a niezwykle podobna do tej starej <\/em>(pocz\u0105tek XX wieku, uwaga autora)<em>, stosowano w produkcji \u201eca\u0142ych zestaw\u00f3w \u015bniadaniowych (&#8230;) r\u00f3\u017cne wzory (k\u00f3\u0142ka, kropki, rybie \u0142uski, \u017co\u0142\u0119dzie karciane, pawie oczko), kt\u00f3re ozdabiane by\u0142y ma\u0142ymi ilo\u015bciami farby (br\u0105z, ziele\u0144, b\u0142\u0119kit kobaltowy). (&#8230;) Si\u0119gano przy tym do tradycyjnych technologii wytw\u00f3rczych.<\/em>\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Zgodnie z powy\u017cszym otwarte w roku 1967 Muzeum Ceramiki swoj\u0105 prezentacj\u0105 po\u017cyczonych z Wroc\u0142awia starych boles\u0142awieckich wytwor\u00f3w glinianych zainspirowa\u0142o \u201enow\u0105 generacj\u0119 artyst\u00f3w\u201d do zainteresowania si\u0119 tradycyjn\u0105 ceramik\u0105. Przy tym wymienia si\u0119 najcz\u0119\u015bciej nazwisko Bronis\u0142awa Wolanina z Ceramiki Artystycznej. Nie wolno jednak\u017ce zapomnie\u0107 roli, jak\u0105 odegrali przy wdra\u017caniu tradycyjnych wzor\u00f3w wybitny technolog Andrzej Skowro\u0144ski<a href=\"#_ftn25\" id=\"_ftnref25\">[25]<\/a>, wsp\u00f3\u0142pracownik Wolanina, oraz jego wsp\u00f3\u0142pracowniczka Anna Urba\u0144ska-Pasierbiewicz. Skowro\u0144ski wspomina w boles\u0142awieckiej gazecie G\u0142os Boles\u0142awca w 1995 roku: \u201e<em>Kto jeszcze pami\u0119ta, \u017ce to ja odtwarza\u0142em pierwsze stemple, wskrzeszaj\u0105c t\u0119 technik\u0119 zdobnicz\u0105 po Niemcach? Pierwsze &#8222;stemple&#8220; po prostu wykrawa\u0142em z obcas\u00f3w but\u00f3w, a dzi\u015b to ju\u017c codzienno\u015b\u0107&#8230; Ale prawdziw\u0105 artystk\u0105 &#8222;od stempli&#8220; by\u0142a p\u00f3\u017aniej Anna Urba\u0144ska-Pasierbiewicz, odciska\u0142a je po mistrzowsku, w spos\u00f3b niepowtarzalny<a href=\"#_ftn26\" id=\"_ftnref26\"><strong>[26]<\/strong><\/a>.<\/em>\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Tym samym wymienili\u015bmy nazwiska najwa\u017cniejszych protagonist\u00f3w \u201eboles\u0142awieckiego prze\u0142omu ceramicznego\u201c. Anna Bober-Tubaj (Muzeum Ceramiki w Boles\u0142awcu) dodaje, i\u017c narastaj\u0105ca w latach 70-tych moda na styl retro wzbudzi\u0142a zainteresowanie ceramik\u0105 z lat 20-tych oraz 30-tych, co z pewno\u015bci\u0105 przyczyni\u0142o si\u0119 do stworzenia nowego rynku ceramiki \u201ew stylu klasycznym\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Tym nie mniej bardzo wa\u017cny a zarazem zaskakuj\u0105cy aspekt pozosta\u0142 do tej pory nie wspomniany. Jemu po\u015bwi\u0119cona zostanie teza sz\u00f3sta.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><u>Teza 6:<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Istotne je\u015bli bodaj nie decyduj\u0105ce impulsy do udanego komercyjnie nawi\u0105zywania do \u201eklasycznej\u201d boles\u0142awieckiej tradycji ceramicznej nadesz\u0142y z Niemiec.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Pod\u0105\u017cmy zatem i tym tropem!<\/p>\n\n\n\n<p>Na stronach internetowych firmy ceramicznej Wiza z Parowej \/ Tiefenfurtu znajdujemy og\u00f3lny komentarz odnosz\u0105cy si\u0119 do \u201eprze\u0142omu w ceramice boles\u0142awieckiej\u201d: \u201e<em>W latach 80-\u00adtych w produkcji zak\u0142adu zacz\u0119\u0142y dominowa\u0107 &#8211; nawi\u0105zuj\u0105ce do historycznej kamionki boles\u0142awieckiej &#8211; wyroby sto\u0142owe, kuchenne i dekoracyjne, zdobione stempelkami. Pocz\u0105tkowo wzorowano si\u0119 na tradycyjnych wzorach, potem stopniowo zast\u0105\u00adpiono je w\u0142asnymi projektami, kt\u00f3re odnios\u0142y sukces.<\/em>\u201d <a href=\"http:\/\/www.ceramikawiza.%20com\/historia\">www.ceramikawiza. com\/historia<\/a> (8\/09)<\/p>\n\n\n\n<p>Fakt, i\u017c przy inicjacji tego procesu swoj\u0105 rol\u0119 odegra\u0142a pomoc niemiecka, potwierdza opublikowany w formie maszynopisu autobiograficzny szkic za\u0142o\u017cyciela firmy Stanis\u0142awa Wizy. Pisze on: \u201e<em>w owym czasie <\/em>(pocz\u0105tek lat 80-tych, przyp. autora<em>) odwiedzi\u0142 mnie przyjaciel z Niemiec pochodz\u0105cy z okolic Boles\u0142awca, pan Artur Maluschke mieszkaj\u0105cy w Grewenbach <\/em>(Gr\u00e4venwiesbach, uwaga autora)<em> ko\u0142o Frankfurtu. (&#8230;) Z jego pomoc\u0105 wprowadzono tradycyjne wzory stemplowe\u201d<\/em> (a wi\u0119c \u201eboles\u0142awieckie pawie oko\u201d, uwaga autora) <a href=\"#_ftn27\" id=\"_ftnref27\">[27]<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p>Nie chc\u0105c umniejsza\u0107 zas\u0142ug Artura Maluschke przypomnijmy: g\u0142\u00f3wn\u0105 rol\u0119 przy masowym i trwa\u0142ym odrodzeniu ceramiki boles\u0142awieckiej w stylu tradycyjnym odegra\u0142 prawdopodobnie \u2013 w dost\u0119pnych autorowi polskich tekstach \u017ar\u00f3d\u0142owych przemilczany \u2013 zachodnioberli\u0144ski kupiec Werner Heise. Pod\u0142ug jego relacji, to w\u0142a\u015bnie jemu zawdzi\u0119czamy udane wznowienie produkcji tradycyjnej boles\u0142awieckej ceramiki w Boles\u0142awcu po up\u0142ywie lat 70-tych.<\/p>\n\n\n\n<p>Ten kompleksowy proces nie zosta\u0142 do dzisiaj w\u0142a\u015bciwie zbadany. W tym wypadku mamy do czynienia z brakiem rzetelnej analizy, kt\u00f3ra bazowa\u0142aby na dost\u0119pnych \u017ar\u00f3d\u0142ach, co niestety bole\u015bnie daje si\u0119 zauwa\u017cy\u0107. \u00d3w w\u0105tek zatem mo\u017cemy opisa\u0107 z jedynego istniej\u0105cego punktu widzenia<a href=\"#_ftn28\" id=\"_ftnref28\">[28]<\/a>. Przedstawia on nast\u0119puj\u0105cy obraz:<\/p>\n\n\n\n<p>Zachodnioberli\u0144ska firma Rudolf Heise z powodzeniem zajmowa\u0142a si\u0119 prowadzeniem handlu na osi wsch\u00f3d-zach\u00f3d. Przyk\u0142adowo zleca\u0142a produkcj\u0119 ceramiki w NRD na rynek zachodni. Rosn\u0105cy w krajach bloku wschodniego deficyt dewizowy doprowadzi\u0142 do rozkwitu handlu towarowego jako zast\u0119pczego \u015brodka p\u0142atniczego. St\u0105d zaproponowa\u0142 Heise na pocz\u0105tku lat 80-tych ministerstwu handlu zagranicznego w Warszawie \u201ehandel p\u0142atny w towarze w pe\u0142nym zakresie\u201d, znan\u0105 ze swojego dzieci\u0144stwa oraz z rodzinnych zasob\u00f3w stemplowan\u0105 ceramik\u0105 boles\u0142awieck\u0105, \u201eco zosta\u0142o od razu zaakceptowane i spotka\u0142o si\u0119 z pe\u0142nym poparciem\u201d. Przedsi\u0119biorstwo handlu zagranicznego Cepelia stawia\u0142o jednak zarzuty \u201epropagowania odwetowej kultury z prymitywnymi wzorami znanymi z tapet\u201d, kt\u00f3rej wytwory by\u0142yby produkowane na zlecenie niemieckiej firmy. Tym niemniej wskaza\u0142a jako kooperanta dawne zak\u0142ady Betrieb Paul &amp; Sohn w Boles\u0142awcu (Ceramika Artystyczna S.A.). Produkowa\u0142a ona dotychczas jedynie wyroby w polskim stylu, kt\u00f3ry \u201eby\u0142 i jest w zachodniej Europie niesprzedawalny\u201d. \u2013 Heise kontynuuje: \u201epocz\u0105tkowo nie by\u0142o najmniejszej woli dyskusji na temat naszych pomys\u0142\u00f3w dotycz\u0105cych starej boles\u0142awieckiej tradycji. Nazywano nas odwetowcami (rewan\u017cystami), a boles\u0142awieck\u0105 i jej podobne techniki stempelkowania okrzyczano niemieck\u0105 tapet\u0105 z niemieckim t\u0142em, kt\u00f3re w Polsce nigdy nie mog\u0105 by\u0107 i nigdy nie b\u0119d\u0105 rozpowszechniane\u201c. Jednak\u017ce na sam koniec prezes Wieczorek oraz kierownik techniczny Wies\u0142aw Smole\u0144ski pozwolili si\u0119 \u201eprzekona\u0107 o sensowno\u015bci produkcji dla firmy Heise Berlin\u201d. Werner Heise podkre\u015bla: \u201eFormy oraz wzornictwo linii produkcyjnej firmy ceramicznej Heise zosta\u0142y opracowane wy\u0142\u0105cznie przez nas i ju\u017c na miejscu om\u00f3wione i posk\u0142adane z pracownikami. W ten oto spos\u00f3b&nbsp; moja \u017cona (Irena \u2013 Polka z \u0141odzi, przyp. autora) i ja przywr\u00f3cili\u015bmy boles\u0142awieck\u0105 ceramik\u0119 ponownie do \u017cycia (podkre\u015blenie autora). Dostarczali\u015bmy stempli do dekorowania, tak\u017ce formy i wzory dekoracyjne.\u201d (\u2026) \u201eW mi\u0119dzyczasie zebrali\u015bmy poka\u017an\u0105 kolekcj\u0119 starych naczy\u0144 ceramicznych. W drodze naszych eksperyment\u00f3w dopasowali\u015bmy stare tradycyjne formy i wzory do dzisiejszych gust\u00f3w oraz sposob\u00f3w produkcji. C\u00f3\u017c, ka\u017cdy pocz\u0105tek jest jednak trudny\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>W tym miejscu relacja Heise\u2019go wymaga kilku uzupe\u0142nie\u0144. Na samym pocz\u0105tku nadmieni\u0107 trzeba, i\u017c ju\u017c w latach 1950 \u2013 70 zak\u0142ady uciekinier\u00f3w w zachodnich Niemczech w zauwa\u017calnych ilo\u015bciach produkowa\u0142y boles\u0142awieck\u0105 ceramik\u0119. Ten temat poruszony pozosta\u0142 na naszej wystawie. Pisz\u0105c o dzia\u0142alno\u015bci Heise\u2019go nie podobna nie wpomnie\u0107 aktywnej na rynku do dzisiaj firmy Peltner. \u015al\u0105zak Georg Peltner, szef \u201eKunst-T\u00f6pferei Steffi &amp; Georg Peltner\u201d w H\u00f6hr-Grenzhausen r\u00f3wnie\u017c zaanga\u017cowany by\u0142 w odbudow\u0119 ceramiki w Boles\u0142awcu, chocia\u017c niekoniecznie z w\u0142asnej woli. Przyczyn\u0105 tego\u017c by\u0142o nabycie przez Heise\u2019go znacznej cz\u0119\u015bci palety produkt\u00f3w Peltnera, w tym nowe produkty autorstwa pani Peltner jak rzepicha (K\u00e4sefrau) lub parka \u015bwiecznikowa (Leuchterp\u00e4rchen), kt\u00f3re to przedstawione zosta\u0142y producentom polskim jako wzory warte na\u015bladowania. Kolejnym \u017ar\u00f3d\u0142em inspiracji dla polskich partner\u00f3w Heise\u2019go by\u0142a zorganizowana przez niego w roku 1986 berli\u0144ska wystawa na temat starej boles\u0142awieckiej ceramiki, na kt\u00f3r\u0105 zaproszeni zostali kierownik techniczny Ceramiki Artystycznej Smole\u0144ski oraz jego wsp\u00f3\u0142pracownicy Zwierz i Wolanin.<\/p>\n\n\n\n<p>Heise\u2019mu powiod\u0142o si\u0119 zapewnienie sobie od Cepelii oraz zak\u0142ad\u00f3w produkuj\u0105cych prawa wy\u0142\u0105cznej dystrybucji ca\u0142ej produkcji, kt\u00f3r\u0105 on i jego \u017cona zainicjowali w Boles\u0142awcu: \u201e<em>w tym czasie mieli\u015bmy w planach zakrojony na du\u017c\u0105 skal\u0119 program marketingowy na zbyt tych towar\u00f3w w Niemczech, Europie oraz krajach zamorskich.<\/em>\u201d \u2013 \u201e<em>Na skutek dzia\u0142alno\u015bci marketingowej firmy Heise dramatycznie wzrasta\u0142a liczba zam\u00f3wie\u0144 w Polsce. Teraz <\/em>(1989, przyp. autora)<em> budowano przy pomocy pa\u0144stwa nowy du\u017cy zak\u0142ad spe\u0142niaj\u0105cy najnowocze\u015bniejsze techniczne rygory<\/em>.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Werner Heise utrzymuje wi\u0119c, i\u017c to on w\u0142a\u015bnie zmagaj\u0105c si\u0119 z wieloma przeszkodami urz\u0105dza\u0142 now\u0105, wysoce wydajn\u0105 tradycyjn\u0105 produkcj\u0119 ceramiczn\u0105 w Boles\u0142awcu i stworzy\u0142 dla niej rynki zbytu<a href=\"#_ftn29\" id=\"_ftnref29\">[29]<\/a>. Tym samym okre\u015bli\u0142 warunki rozwoju trwaj\u0105cego do dzisiaj jej wytw\u00f3rstwa. Jego pochodz\u0105ca z Polski \u017cona s\u0142u\u017cy\u0142a mu w tym cenn\u0105 pomoc\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p>W Polsce zas\u0142ugi i osi\u0105gni\u0119cia Heise\u2019go nie s\u0105 kwestionowane. Dodaje si\u0119 jednak, \u017ce dzia\u0142alno\u015b\u0107 jego firmy w Polsce jest bardzo kontrowersyjna. Odnosi si\u0119 to m.in. do licznych post\u0119powa\u0144 s\u0105dowych. Sam Heise spogl\u0105da dzisiaj wstecz na swe d\u0142ugoletnie zaanga\u017cowanie w Polsce nieco zgorzkniale. G\u0142\u00f3wny zarzut brzmi: \u201e<em>polscy partnerzy stali si\u0119 bez wyj\u0105tku sk\u0142onni do zrywania um\u00f3w i po up\u0142ywie pewnego czasu pocz\u0119li sprzedawa\u0107 na w\u0142asn\u0105 r\u0119k\u0119 wprowadzone przez Heise\u2019go produkty na przez niego zagospodarowanych rynkach<\/em>.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Od roku 2005 pewna niemiecka firma produkuje w poszerzonym zakresie wyroby firmy Heise. Polski rozdzia\u0142 dzia\u0142alno\u015bci Heise\u2019go to ju\u017c zatem historia. Tym cenniejsza jest wypowied\u017a pochodz\u0105ca z boles\u0142awieckiego Muzeum Ceramiki: \u201e<em>firma Heise bez w\u0105tpienia odegra\u0142a bardzo wa\u017cn\u0105 rol\u0119 przy odtworzeniu i dystrybucji wzor\u00f3w stemplowych<\/em>\u201d. Tak wi\u0119c r\u00f3wnie\u017c Werner Heise ze swym przedsi\u0119biorstwem powinnien zosta\u0107 uwieczniony w anna\u0142ach Boles\u0142awca jak i historii jego ceramiki!<\/p>\n\n\n\n<p>*&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; *&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; *<\/p>\n\n\n\n<p>Powy\u017csze rozwa\u017cania na pocz\u0105tkowe pytanie \u201ckontynuacja czy raczej nowy pocz\u0105tek?\u201d narzucaj\u0105 jedyn\u0105 mo\u017cliw\u0105 odpowied\u017a: <strong>\u201ei to i&#8230; to&#8230;\u201d<\/strong>. Sytuacja boles\u0142awieckiej ceramiki przypomina pod tym wzgl\u0119dem og\u00f3ln\u0105 sytuacj\u0119 kulturowego poniemieckiego spadku przy\u0142\u0105czonych do Polski w 1945 roku niemieckich prowincji wschodnich. Z niemieckiej perspektywy niezaprzeczalnym przyczynkiem do pojednania jest fakt, \u017ce niemieckie fundamenty w dzisiejszej zachodniej Polsce najwyra\u017aniej nigdy nie uleg\u0142y zapomnieniu; i\u017c jeszcze przed upadkiem re\u017cimu komunistycznego i intensywniej po jego upadku, po polskiej stronie znoszono ideologiczne bariery i w mi\u0119dzyczasie wytworzy\u0142o si\u0119 pewne nostalgiczne nastawienie do kulturowego dziedzictwa niemieckich czas\u00f3w. Stopniowo w ow\u0105 prac\u0119 rehabilitowania niechcianej historii w\u0142\u0105czano coraz cz\u0119\u015bciej samych Niemc\u00f3w. To dotyczy r\u00f3wnie\u017c dzisiejszej ceramiki z Boles\u0142awca, jest ona owocem polskiego \u201enowego pocz\u0105tku\u201d i tym samym r\u00f3wnie\u017c wyrazem dalszego tw\u00f3rczego rozwoju polskich artyst\u00f3w, tym nie mniej zawdzi\u0119cza ona wi\u0119cej, ni\u017c na poz\u00f3r mo\u017cna dostrzec, niemieckim protoplastom oraz fachowcom z dziedziny ceramiki zar\u00f3wno z okresu przesz\u0142o\u015bci jak i tera\u017aniejszo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<p>Bez w\u0105tpienia do niejednego produktu z Boles\u0142awca \u201etrzeba si\u0119 przyzwyczai\u0107\u201d. Jednak\u017ce ogromn\u0105 rado\u015bci\u0105 jest &#8211; opr\u00f3cz ceramiki \u0142u\u017cyckiej albo z Westerwaldu tudzie\u017c z Dolnej Saksonii albo Frankonii &#8211; m\u00f3c obejrze\u0107 tak\u017ce t\u0119 z Polski oraz korzysta\u0107 z niej we w\u0142asnym domu. Jako starzy niemieccy mieszka\u0144cy Boles\u0142awca oraz sympatycy dobrej ceramiki darzymy polski \u201eBunzeltippel\u201d pe\u0142n\u0105 sympati\u0105 i \u017cyczymy mu wielu sukces\u00f3w!<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"793\" height=\"708\" src=\"https:\/\/bunzlau.siegburg.de\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/Beispiele-Nachkriegskeramik-1.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-869\" style=\"width:566px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/bunzlau.siegburg.de\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/Beispiele-Nachkriegskeramik-1.jpg 793w, https:\/\/bunzlau.siegburg.de\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/Beispiele-Nachkriegskeramik-1-768x686.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 793px) 100vw, 793px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<p><a id=\"_ftn1\" href=\"#_ftnref1\">[1]<\/a> Zobacz: dane odno\u015bnie Boles\u0142awca w H. M\u00fcller \/ I. Lippert<em>: Bunzlauer Geschirr<\/em>, Berlin 1986, dotycz\u0105ce \u201eKeramik im polnischen Bunzlau (ceramiki w polskim Boles\u0142awcu)\u201c s\u0105 przestarza\u0142e; znacznie aktualniejsze, jednak wymagaj\u0105ce uzupe\u0142nie\u0144: K. \u017bak, <em>Boles\u0142awiec. Miasto Ceramiki \/Bunzlau. Stadt der Keramik<\/em>, 2004, zobacz te\u017c kalendarium Bogdana G\u00f3reckiego, <em>Artistic Ceramics Boles\u0142awiec<\/em> 1950 &#8211; 2000, Boleslawiec, 2000.<br><br><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref2\" id=\"_ftn2\">[2]<\/a> Jak tylko to w ramach \u201eksi\u0105\u017ceczki towarzysz\u0105cej wystawie\u201c by\u0142o mo\u017cliwe i bez roszczenia sobie prawa do miana opracowania wyczerpuj\u0105cego temat.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref3\" id=\"_ftn3\">[3]<\/a> \u201eUnsere Bunzlauer T\u00f6pfereien und Fabriken sind vernichtet.\u201c BHZ 1952, Nr. 4 s. 11 (stan: sierpie\u0144 1950); podobnie w: Krystyna Paluch-Staszkiel,<em> Die Keramik mit Stempelmotiv aus Boles\u0142awiec<\/em> \/ Cepelia., Boles\u0142awiec: Ceramika Artystyczna: Zentralverb. der Volks- und Kunstgewerbe &#8222;Cepelia&#8220;, 1986, s. 2: <em>\u201eW\u00e4hrend des letzten Weltkrieges wurden die Keramikbetriebe fast im Ganze(!) zerst\u00f6rt\u201c<\/em>; tak\u017ce boles\u0142awieckie Muzeum Ceramiczne pisze jeszcze w 2009 roku na stronie internetowej <a href=\"http:\/\/www.muzeum.boleslawiec.net\/de\/collections\/15\">www.muzeum.boleslawiec.net\/de\/collections\/15<\/a> o \u201edevastierten Keramikwerken (zdewastowanych zak\u0142adach ceramicznych)\u201c. Mniej ostre jest sformu\u0142owanie na innej stronie internetowej: \u201eDer zweite Weltkrieg zerst\u00f6rte erheblich die Keramikwerkst\u00e4tten.\u201c, <a href=\"http:\/\/www.muzeum.boleslawiec.net\/de\/permanent%20exhibitions\/11\">www.muzeum.boleslawiec.net\/de\/permanent exhibitions\/11<\/a>, a tak\u017ce: \u201eDie Betriebe hatten stark gelitten\u201c, \u017bak, op. cit., s. 35.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref4\" id=\"_ftn4\">[4]<\/a> Nearchos I (1993), s. 257, szczeg\u00f3lnie w przypadku Paul &amp; Sohn Spindler zauwa\u017ca: \u201eAuf dem unbeschadet gebliebenen Gel\u00e4nde\u201c w roku 1947 podj\u0119to ponownie produkcj\u0119. [&#8230;] \u201e<em>Der alte Maschinenpark wird weiterbenutzt<\/em>\u201c, op. cit., s. 309.<\/p>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\" style=\"font-size:18px\"><strong><a id=\"_ftn5\" href=\"#_ftnref5\">[5]<\/a> Przedstawione w: \u201e<em>Bunzlau bei Kriegsende<\/em>\u201c, dokumentacja Bundesheimatgruppe Bunzlau, Siegburg 2005&nbsp; (wydanie w\u0142asne).<\/strong><\/h1>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref6\" id=\"_ftn6\">[6]<\/a> \u201e<em>Ohne Frage war die Vertreibung der Deutschen ein schwerer R\u00fcckschlag f\u00fcr die Keramikherstellung in Bunzlau<\/em>\u201c <a href=\"http:\/\/www.bunzlauer-keramik.eu\/bunzlauer_keramik_art.html\">www. bunzlauer-keramik.eu\/bunzlauer_keramik_art.html<\/a> (8\/09); bardzo og\u00f3lnie: \u017bak, loc. cit. : \u201e<em>Es mangelte an Fachkr\u00e4ften<\/em>\u201c. Rozw\u00f3j wydarze\u0144 przebiega\u0142 zatem w Boles\u0142awcu inaczej ni\u017c w g\u00f3rno\u015bl\u0105skim i wa\u0142brzyskim okr\u0119gu przemys\u0142owym. Tam z regu\u0142y z przyczyn praktycznych nie pozbywano si\u0119 fachowego personelu.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref7\" id=\"_ftn7\">[7]<\/a> Krystyna Paluch-Staszkiel, op. cit., zobacz przypis 3: \u201e<em>Boles\u0142awiec, eine kleine polnische Stadt, ist vor allem dank der [&#8230;] Keramik ber\u00fchmt. Die Popularit\u00e4t von Boles\u0142awiec beginnt schon am Anfang des XVIII-en Jahrhunderts. Der gute Name kommt schon aus dem XIX. und XX. Jahrhundert. Damals wurden die Erzeugnisse aus Boles\u0142awiec in gro\u00dfer Menge in die Nachbarl\u00e4nder exportiert.<\/em>\u201c; podobne wra\u017cenie wywo\u0142uje strona internetowa <a href=\"http:\/\/www.bunzlauer-keramik.eu\/bunzlauer_keramik_art.html\">www.bunzlauer-keramik.eu\/bunzlauer_keramik_art.html<\/a>:&nbsp; \u201e<em>Aufbauend auf den gro\u00dfen Erfahrungsschatz der vergangenen Jahrhunderte wird Bunzlauer Keramik wie eh und je an seinem angestammten Platz hergestellt<\/em>.\u201c<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref8\" id=\"_ftn8\">[8]<\/a> By\u0142y boles\u0142awiecki technik-ceramik&nbsp; Andrzej&nbsp; Skowro\u0144ski pisze: <em>\u201ePrzebola\u0142em zag\u0142ad\u0119 dorobku ceramik\u00f3w niemieckich, ale k\u0142ad\u0119 to na karb wojny, g\u0142upoty, m\u015bciwo\u015bci<\/em>\u201c,&nbsp; i dalej: \u201e<em>Wiem, \u017ce formy do kamionkowych cacek wyt\u0142uk\u0142o wojsko, tylko dlaczego i na czyje polecenie?\u201d <\/em>&nbsp;(wg Pawe\u0142 \u015aliwko:&nbsp; <em>Przygoda z ceramik\u0105<\/em> w: G\u0142os Boles\u0142awca 12. 1995, s. 11). Na owo \u017ar\u00f3d\u0142o zwr\u00f3ci\u0142 moj\u0105 uwag\u0119 Thomas Pre\u00df (K\u00f6ln).<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref9\" id=\"_ftn9\">[9]<\/a> \u201e<em>Alles, was deutscher Herkunft war, wurde von den politischen Faktoren strikt abgelehnt<\/em>.\u201c, o\u015bwiadczenie Muzeum Ceramiki, 14.05.09<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref10\" id=\"_ftn10\">[10]<\/a> \u201e<em>In den Produktionsst\u00e4ten der&nbsp;ehemaligen&nbsp;Firma Paul &amp; Sohn wurden lediglich Artikel nach polnischem Geschmack hergestellt<\/em>\u201c. Stara ceramika boles\u0142awiecka uchodzi\u0142a w Polsce za &#8222;<em>revanchistische Kultur mit dem primitiven Tapetenmuster<\/em>&#8222;,&nbsp; (Werner Heise w prywatnym li\u015bcie 31.5.09).<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref11\" id=\"_ftn11\">[11]<\/a> Uwaga E. Zahn. Brak kontynuacji pokazuje r\u00f3wnie\u017c fakt, i\u017c dzia\u0142alno\u015b\u0107 s\u0142ynnej Boles\u0142awieckiej Ceramicznej Szko\u0142y Zawodowej nie zosta\u0142a podj\u0119ta, podobnie jak nie wznowiono produkcji porcelany w Parowej (Tiefenfurt) \/ powiat Boles\u0142awiec. Na terenie by\u0142ej fabryki porcelany Porzellanfabrik Steinmann Stanis\u0142aw Wiza otworzy\u0142 w\u0142asn\u0105 manufaktur\u0119 ceramiczn\u0105, dzisiejsz\u0105 fabryk\u0119 WIZA.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref12\" id=\"_ftn12\">[12]<\/a> Ju\u017c w czerwcu 1945 roku wys\u0142any zosta\u0142 do Boles\u0142awca wybitny artysta i do\u015bwiadczony ceramik, profesor Szko\u0142y Sztuk Zdobniczych z Krakowa Tadeusz Szafran. Po kr\u00f3tkim czasie uruchomi\u0142 on ma\u0142y zak\u0142ad Reinholdsche Fabrik na ulicy G\u00f3rne M\u0142yny (Oberm\u00fchlstra\u00dfe) 10, nast\u0119pne by\u0142e warsztaty Paulsche Werk na ulicy Polnej (Sch\u00f6nfelderstra\u00dfe) 19, w kt\u00f3rych to sp\u00f3\u0142dzielnia \u201eCeramika Artystyczna\u201d po kierunkiem CPLiA (CEPELIA, uwaga autora) wznowi\u0142a produkcj\u0119;&nbsp; <a href=\"http:\/\/www.muzeum.boleslawiec.net\/de\/collections\/15\">www.muzeum.boleslawiec.net\/de\/collections\/15<\/a> (08\/09). Podobnie sklep ceramiki w Monachium, kt\u00f3ry jednak pocz\u0105tek okresu skutecznej aktywno\u015bci prof. Szafrana datuje na rok 1946 <a href=\"http:\/\/www.bunzlauerkeramikladen.de\/geschichte\/geschichte\/index.html\">www.bunzlauerkeramikladen.de\/geschichte\/geschichte\/index.html<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref13\" id=\"_ftn13\">[13]<\/a> \u201e<em>Seit den f\u00fcnfziger Jahren des letzten Jahrhunderts wird Bunzlauer Keramik wieder in gro\u00dfen Mengen hergestellt.<\/em>\u201c, jak twierdzi monachijski sklep ceramiki w: <a href=\"http:\/\/www.bunzlauerkeramikladen.de\/geschichte\/geschichte\/index.html\">www.bunzlauerkeramikladen.de\/geschichte\/geschichte\/index.html<\/a>; bardziej realistycznie:&nbsp; loc. cit. : \u201e<em>Ab Ende der 1950er Jahre war ein stetiger Aufschwung der Keramikherstellung in Bunzlau in Gang gesetzt.<\/em>\u201c<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref14\" id=\"_ftn14\">[14]<\/a> \u201e<em>Unsere Bunzlauer Fabriken und T\u00f6pfereien sind vernichtet. Man versucht es immer wieder mal mit einer T\u00f6pferei, aber bald ist der polnische Betrieb dann pleite. T\u00f6pfe aus \u201eBoles\u0142awiec\u201c sind nicht gefragt<\/em>.\u201c, BHZ, 1952. s. 11.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref15\" id=\"_ftn15\">[15]<\/a> \u201e<em>Ob sich jemals wieder die Bunzlauer T\u00f6pferei [\u2026] von dem Schicksalsschlag erholen wird, h\u00e4ngt ausschlie\u00dflich von den polnischen Wirtschaftsplanern in der \u201eWojewodschafts-Hauptstadt&#8220; Breslau ab. In absehbarer Zeit ist es jedoch ausgeschlossen, da\u00df in Bunzlau wieder die bekannten braunglasierten Geschirre hergestellt werden. Die zu Beginn der Jahrhundertwende ins Leben gerufene \u201eKeramische Fachschule&#8220;, die einstmals sogar Sch\u00fcler aus China und Japan aufwies, ist gleichfalls zerst\u00f6rt. Die Tonlager in der L\u00f6wenberger Kreidemulde sind verfallen, in den Geb\u00e4uden der Baukeramik in Siegersdorf (jetzt \u201eZebrzydowa&#8220;) hausen gegenw\u00e4rtig polnische Rekruten. [&#8230;]\u201c<\/em> <a href=\"http:\/\/www.zeit.de\/1954\/41\/Bunzlaus-Aufbau\">www.zeit.de\/1954\/41\/Bunzlaus-Aufbau<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref16\" id=\"_ftn16\">[16]<\/a> Muzeum Ceramiki w Boles\u0142awcu <a href=\"http:\/\/%20www.muzeum.boleslawiec.net\/de\/collections\/15\">&nbsp;www.muzeum.boleslawiec.net\/de\/collections\/15<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref17\" id=\"_ftn17\">[17]<\/a> Opr\u00f3cz pracy K. \u017bak, <em>Boles\u0142awiec. Miasto Ceramiki<\/em>&nbsp; (vide przypis 1) szkic dotycz\u0105cy tw\u00f3rczo\u015bci artystycznej w zakresie ceramiki boles\u0142awieckiej w okresie powojennym prezentuje przede wszyskim Muzeum Ceramiki w Boles\u0142awcu (videstrona internetowa, przypis 15 oraz przewodnik po muzeum).<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref18\" id=\"_ftn18\">[18]<\/a> Marc Schalich, na stronie <a href=\"http:\/\/www.bunzlauer-keramik.eu\/index.html\">www.bunzlauer-keramik.eu\/index.html<\/a>&nbsp; (8\/09).<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref19\" id=\"_ftn19\">[19]<\/a> O\u015bwiadczenie boles\u0142awieckiego Muzeum Ceramiki; szczeg\u00f3lnie interesuj\u0105ca by\u0142y historia pasma sukces\u00f3w&nbsp; \u201epawiego oka\u201d,&nbsp; kt\u00f3re dzisiaj sta\u0142o si\u0119 niemal synonimem ceramiki boles\u0142awieckiej. Znamienny jest design strony internetowej miasta Boles\u0142awiec.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref20\" id=\"_ftn20\">[20]<\/a> O\u015bwiadczenie Elisabeth Zahn; jako uzupe\u0142nienie o\u015bwiadczenie boles\u0142awieckiego Muzeum Ceramiki : \u201eBis 1951 wurden die Stempel bei der Herstellung eingesetzt, wobei sie damals nicht vorherrschend waren. In den&nbsp; 60er Jahren sinkt das Interesse an den Stempeln, jedoch sind sie st\u00e4ndig pr\u00e4sent.\u201c, op. cit. Zaskakuj\u0105ca jest uwaga polskiego etnografa Przemys\u0142awa Burcharda z roku 1982: \u201eim polnischen Volksmund nicht die offiziellen Bezeichnungen der verstaatlichten Keramikfabriken genannt wurden, sondern die Leute sagen schlicht, sie arbeiteten bei Altmann, Pukalla oder Hoffmann.\u201c, Joachim G\u00f6rlich,&nbsp; <em>Bunzlauer Keramik einst und jetzt<\/em>, Sagan-Sprottauer Heimatbriefe 3 (1982) s. 62. E. Zahn uwa\u017ca za mo\u017cliwe, \u017ce wiedza ta zosta\u0142a przekazana dalej od pozosta\u0142ych w 1945 roku polskich robotnik\u00f3w przymusowych.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref21\" id=\"_ftn21\">[21]<\/a> \u201e<em>\u00dcber drei\u00dfig K\u00fcnstler der Kunstakademie in Breslau haben &#8230; w\u00e4hrend der ersten Nachkriegsjahre ihre Projekte realisiert. [&#8230;] Aber nur einige [&#8230;] haben [&#8230;] an die alten Muster angekn\u00fcpft<\/em>\u201c, Krystyna Paluch-Staszkiel, op. cit; Nieco&nbsp; odmienne jest o\u015bwiadczenie Muzeum Ceramiki: \u201e<em>Die K\u00fcnstler versuchten inoffiziell an die lokale Bunzlauer Tradition anzukn\u00fcpfen. Hinzu leistete jeder K\u00fcnstler seinen eigenen Beitrag zu den Dekoren und Mustern, der f\u00fcr seine Zeit typisch war<\/em>.\u201c; podobnie Burchard (vide przypis 20), kt\u00f3ry podkre\u015bla, \u017ce Szafran, kt\u00f3ry \u201e<em>in den zwanziger Jahren einige Male Gast in Bunzlau gewesen war<\/em>\u201c, [&#8230;] \u201e<em>mit seinen Leuten an die alte Tradition von Bunzlau\u201c<\/em> (do dobrej boles\u0142awieckiej tradycji) nawi\u0105zywa\u0142, ale r\u00f3wnie\u017c wnosi\u0142 \u201enowe elementy\u201c, op. cit.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref22\" id=\"_ftn22\">[22]<\/a> Krystyna Paluch-Staszkiel, op. cit.&nbsp; s. 2 (vide przypis 3); patrz tak\u017ce&nbsp; <a href=\"http:\/\/www.muzeum.boleslawiec.net\/pl\/permanent_exhibitions\/11\">www.muzeum.boleslawiec.net\/pl\/permanent_exhibitions\/11<\/a>&nbsp; (8\/09).<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref23\" id=\"_ftn23\">[23]<\/a> Wi\u0119kszo\u015b\u0107 b\u0142\u0119d\u00f3w stylistycznych oraz ortograficznych (np. Wolnian zamiast Wolanin) poprawi\u0142em w mojej pracy bez ich wskazywania w tek\u015bcie \u017ar\u00f3d\u0142owym.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref24\" id=\"_ftn24\">[24]<\/a> Dekoracja stemplowa jest polskim odpowiednikiem okre\u015blenia \u201eSchw\u00e4mmel-Muster\u201c; podobnie Muzeum Ceramiki: \u201e<em>Seit 1964 ist <u>Bronis\u0142aw Wolanin<\/u>, ein Sch\u00fcler von Prof. Julia Kotarbi\u0144ska, k\u00fcnstlerischer Leiter des Betriebes ,,Ceramika Artystyczna\u2019\u2019. <\/em><em>Seine Formen der sechziger Jahre weisen deutliche Einfl\u00fcsse der hiesigen traditionsreichen T\u00f6pferkunst auf.\u201c<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref25\" id=\"_ftn25\">[25]<\/a> <a href=\"http:\/\/www.muzeum.boleslawiec.net\/de\/collections\/15\">www.muzeum.boleslawiec.net\/de\/collections\/15<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref26\" id=\"_ftn26\">[26]<\/a> \u0179r\u00f3d\u0142o podane w przypisie 8.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref27\" id=\"_ftn27\">[27]<\/a> \u201e<em>Uczy\u0142 moich ch\u0142opak\u00f3w pracy na kole garncarskim i przy jego pomocy zosta\u0142y wprowadzane tradycyjne Boles\u0142awieckie dekoracje stempelkowe.<\/em>\u201d s. 5, z fotografiami pierwszej generacji ceramiki stemplowej produkcji firmy Wiza.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref28\" id=\"_ftn28\">[28]<\/a> Opieram si\u0119 na telefonicznych i listownych wypowiedziach Wernera Heise.&nbsp; Uwzgl\u0119dniane s\u0105 tak\u017ce telefoniczne i listowne wypowiedzi rodziny ceramik\u00f3w Peltner, zw\u0142aszcza Ulfily Peltner. Godnym uwagi s\u0105 relacje Bolka i Georga Peltnera w \u201eDer Schlesier\u201c, 12.1993, s. 4. Podobnie: stanowisko Muzeum Ceramiki.<\/p>\n\n\n\n<p><a id=\"_ftn29\" href=\"#_ftnref29\">[29]<\/a> Prowadzi\u0142o to jednak\u017ce do niesnasek z pozosta\u0142ymi niemieckimi wytw\u00f3rcami, bowiem Heise ro\u015bci\u0142 sobie \u2013 ich zdaniem &#8211; prawa do wy\u0142\u0105cznego przedstawicielstwa swych boles\u0142awieckich produkt\u00f3w oraz nawet do samej marki \u201eOriginal Bunzlau\u201c. Nie powiod\u0142o si\u0119 to jednak.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Teorie i fakty dotycz\u0105ce rozwoju polskiej ceramiki boles\u0142awieckiej Peter B\u00f6rner Der Beitrag erschien erstmalig 2009 im Ausstellungsbegleitbuch zum Projekt &#8222;Bunzlauer Keramik nach 1945&#8220;. Jakakolwiek monografia dotycz\u0105ca ceramiki boles\u0142awieckiej w powojennym \u2013 polskim ju\u017c &#8211; Bunzlau czyli Boles\u0142awcu nie zosta\u0142a jeszcze wydana. Istniej\u0105 zaledwie nieliczne oraz okazjonalne wzmianki w tym zakresie, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[24],"tags":[],"class_list":["post-1038","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-beitraegeaufpolnisch"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bunzlau.siegburg.de\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1038","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bunzlau.siegburg.de\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bunzlau.siegburg.de\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bunzlau.siegburg.de\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bunzlau.siegburg.de\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1038"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/bunzlau.siegburg.de\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1038\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1160,"href":"https:\/\/bunzlau.siegburg.de\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1038\/revisions\/1160"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bunzlau.siegburg.de\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1038"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bunzlau.siegburg.de\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1038"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bunzlau.siegburg.de\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1038"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}